طراحی الگوی بومی عوامل مؤثر بر قصد حضور مجدد تماشاگران در فوتبال عراق: رویکردی مبتنی بر تحلیل تم و دلفی فازی

راسم  عبدالحسین سدخان الصرخی; یعقوب بدری‌آذرین; محمدرسول  خدادادی

نویسندگان

راسم عبدالحسین سدخان الصرخی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0007-7643-8809
یعقوب بدری‌آذرین استاد، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. https://orcid.org/0000-0002-3576-3265
محمدرسول خدادادی دانشیار، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3393-020X

کلمات کلیدی:

قصد حضور مجدد, تماشاگران فوتبال, استادیوم‌های فوتبال, الگوی بومی, تحلیل تم, دلفی فازی, عراق

چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتباریابی الگوی بومی عوامل مؤثر بر قصد حضور مجدد تماشاگران در استادیوم‌های فوتبال عراق بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب پارادایم تفسیرگرایانه انجام شد و برای استخراج الگو از تحلیل تم و برای اعتباریابی آن از تکنیک دلفی فازی استفاده گردید. جامعه پژوهش را مدیران ارشد باشگاه‌ها، اساتید مدیریت ورزشی و کارشناسان فدراسیون فوتبال عراق تشکیل دادند که 15 نفر با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 45 تا 90 دقیقه‌ای گردآوری و با فرایند شش‌مرحله‌ای تحلیل تم تجزیه‌وتحلیل شدند. سپس، الگوی استخراج‌شده طی دو مرحله دلفی فازی با مشارکت 8 خبره ارزیابی شد. برای بررسی روایی محتوا از شاخص‌های CVR و CVI و برای اطمینان از پایایی داده‌های کیفی از توافق بین کدگذاران، بازبینی خبرگان و مستندسازی فرایند پژوهش استفاده شد. تحلیل تم به استخراج 73 کد اولیه، 15 مؤلفه و چهار بعد اصلی منجر شد. ابعاد نهایی شامل عوامل زیرساختی و محیطی استادیوم، عوامل مرتبط با تیم و جذابیت مسابقه، عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی، و عوامل اقتصادی، مدیریتی و ساختاری بود. در مرحله نخست دلفی فازی، سه گویه به دلیل کسب امتیاز کمتر از 0.70 حذف شدند و در مرحله دوم، میزان توافق خبرگان درباره تمامی مؤلفه‌ها و گویه‌های باقی‌مانده بیش از 70 درصد بود؛ همچنین اختلاف نظر میان دو مرحله به کمتر از 0.20 رسید. مقادیر CVR تمام گویه‌های باقی‌مانده بالاتر از 0.49 و مقادیر CVI بالاتر از 0.70 بود که اعتبار محتوایی الگوی نهایی را تأیید کرد. قصد حضور مجدد تماشاگران فوتبال در عراق پدیده‌ای چندبعدی و زمینه‌مند است که صرفاً به عملکرد تیم یا کیفیت استادیوم محدود نمی‌شود، بلکه از تعامل هم‌زمان عوامل زیرساختی، تیمی، روان‌شناختی‌ـ‌اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی تأثیر می‌پذیرد؛ بنابراین، الگوی بومی ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاری، مدیریت باشگاه‌ها و طراحی راهبردهای افزایش حضور و وفاداری تماشاگران در فوتبال عراق فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abdulqadr, R. J., Rahim, H. M., & Ahmad, J. A. (2024). Identifying Factors Affecting Pleasure and Anger of the Spectators in the Sport Facilities of the Province of Halabja, from Iraqi Kurdistan Region. Wasit Journal of Sports Sciences, 19(2), 721-744. https://doi.org/10.31185/wjoss.539

Akbari Yazdi, H., Roudbari, H., & Abdollahi, S. (2020). The Effect of Experiential Marketing Dimensions on Behavioral Intentions of Student Fans of the Iranian Premier Football League. Sport Management and Development, 9(2), 122-138.

Barajas, A., & Gasparetto, T. (2023). They Are Not All the Same: Determinants of Attendance across Different Sectors in a Stadium. PLoS One, 18(7), e0289331. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0289331

Barresi, S. (2025). From Pitch to Profit: Exploring the Relationship between Sports Performance and Financial Success in Italian Football. In Navigating Change: Resilience and Innovation for a Sustainable and Digital Era (pp. 135-148). https://doi.org/10.26493/978-961-293-471-2.135-148

Beermann, S., Dallmeyer, S., & Breuer, C. (2026). Cheering for Your Country: The Prediction of Attendance at International Football Games Using Machine Learning Techniques. Applied Economics, 1-15. https://doi.org/10.1080/00036846.2026.2618091

Cao, L., Hou, Y., Shen, X., Feng, S., Liu, C., & Huang, Q. (2024). The Influence of Social Mass Environmental Cognition on Consumption Intentions in Green Stadiums from the Perspective of CAC Modeling. Buildings, 14(9), 2744. https://doi.org/10.3390/buildings14092744

Chifamba, C., Lim, W. M., & Vieceli, J. M. (2025). Sports as Service: Customer Engagement in Participant Sports through the Lens of Marathons. Sport, Business and Management: An International Journal. https://doi.org/10.1108/SBM-10-2024-0155

Cho, H., Lee, H. W., & Pyun, D. Y. (2019). The Influence of Stadium Environment on Attendance Intentions in Spectator Sport: The Moderating Role of Team Loyalty. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 20(2), 276-290. https://doi.org/10.1108/IJSMS-04-2017-0025

Elahi, A., & Fathi, F. (2019). Motivations for Iranian Fans' Attendance at the Volleyball World League and Its Relationship with Attendance History, Frequency, and Reattendance. Sport Management and Development, 8(4), 59-67.

Farahani, A., Shahmansouri, E., & Mandalizadeh, Z. (2021). Identifying Strategies and Consequences of Women's Attendance in Football Stadiums as Spectators. Strategic Studies of Sport and Youth, 20(51), 169-184.

Givi, B. N. P., Monazzami, A. H., Turkmani, E. M., & Nassiri, R. M. (2021). Behavioral Intentions, Satisfaction and Perceived Quality of the Spectators of the 2017 Asian Men's U23 Volleyball Championship.

Herold, E., Boronczyk, F., & Breuer, C. (2021). Professional Clubs as Platforms in Multi-Sided Markets in Times of COVID-19: The Role of Spectators and Atmosphere in Live Football. Sustainability, 13(4), 2312. https://doi.org/10.3390/su13042312

Hoyos, G. G. H. (2023). Understanding Variance in Stadium Attendance: Lessons from European Football Kaunas University of Technology].

Karg, A., Nguyen, J., & McDonald, H. (2021). Understanding Season Ticket Holder Attendance Decisions. Journal of Sport Management, 35(3), 239-253. https://doi.org/10.1123/jsm.2020-0284

Kemal, A. D. K. A. (2025). Stadium Violence in Football Leagues in the Kurdistan Region - Iraq from the Perspective of Stakeholders: Causes and Solutions. Sulaimani Journal for Humanities, 2(1), 396-420.

Kusi, F. A., & Santiaguel, E. (2024). Factors Affecting Stadium Attendance in the Ghana Premier League amid High Social Media Consumption: A Study among Soccer Fans in Ghana. Indonesian Journal of Sport Management, 4(2), 204-219.

Le, T. Q., Phung, T. T. T., Le, H. V. S., Tran, T. C., & Dinh, D. T. T. (2024). Understanding Spectators' Intention to Attend Sport Events: A Perspective on Perceived Value. Innovative Marketing, 20(3), 249. https://doi.org/10.21511/im.20(3).2024.20

Lee, H. W., Cho, H., Newell, E. M., & Kwon, W. (2020). How Multiple Identities Shape Behavioral Intention: Place and Team Identification on Spectator Attendance. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 21(4), 719-734. https://doi.org/10.1108/IJSMS-09-2019-0097

Li, L. (2024). Research on the Influencing Factors of CBA Spectators' Behavioral Intention to Watch the Game. Frontiers in Sport Research, 6(1). https://doi.org/10.25236/FSR.2024.060117

Mahmoudian, A., Sadeghi Boroujerdi, S., Daryanavard, A., & Delshab, V. (2019). The Effect of Sport Stadium Atmosphere Dimensions on Football Fans' Behavioral Intentions with the Mediating Role of Satisfaction. Contemporary Research in Sport Management, 9(17), 53-68.

Marquez, A., Cianfrone, B. A., & Kellison, T. (2025). Motives and Points of Attachment Influencing Adult Spectator Attendance at High School Football Games. Journal of Amateur Sport, 11(2), 59-85. https://doi.org/10.17161/jas.v11i2.23176

Mohammadi, S., & Ebrahimi, F. (2020). The Mediating Effect of Customer Loyalty between Relationship Quality and Future Attendance Intention of Sports Complex Customers. Sixth International Conference on Sport and Health Studies in the Islamic World, Tehran, Iran.

Motamedi, M., Moradi, M. R., & Omidi, A. (2019). The Relationship between Team Identification and Fans' Reattendance Intention: A Case Study of Sepahan Club. Third National Congress on Achievements in Sport Sciences and Health, Rasht, Iran.

Nouri Khan Yordi, M., Tabesh, S., & Hosseini, M. (2023). The Effect of the Physical Quality of Football Stadiums on Spectators' Reattendance through the Mediating Role of Satisfaction. Sport Marketing Studies, 4(2), 47-71.

Pang, Y., & Wang, F. (2025). The Impact of Information Technology on Stadium Attendance Studies: A Comprehensive Bibliometric Review. Information Society, 2.

Quansah, T. K. (2022). Effective Conditions for Team Sports Attendance - A Complementary Approach towards Understanding Attendance Intentions. SSRN

Quansah, T. K. (2024). New Sports Stadia for Africa? The Impact of Sportscape Features on Attendance Intentions in Sub-Saharan African Club Football. European Sport Management Quarterly, 24(2), 404-427. https://doi.org/10.1080/16184742.2022.2125549

Reade, J. J., & Singleton, C. (2021). Demand for Public Events in the COVID-19 Pandemic: A Case Study of European Football. European Sport Management Quarterly, 21(3), 391-405. https://doi.org/10.1080/16184742.2020.1841261

Schreyer, D., & Ansari, P. (2022). Stadium Attendance Demand Research: A Scoping Review. Journal of Sports Economics, 23(6), 749-788. https://doi.org/10.1177/15270025211000404

Silveira, M. P., Cardoso, M. V., & Quevedo-Silva, F. (2019). Factors Influencing Attendance at Stadiums and Arenas. Marketing Intelligence & Planning, 37(1), 50-65. https://doi.org/10.1108/MIP-02-2018-0048

Soyguden, A., & Schneider, R. C. (2022). The Study of the Factors Affecting Stadium Attendance of Yankees' Fans. Baltic Journal of Health and Physical Activity, 14(4), 5.

Takata, K., & Hallmann, K. (2022). Sport Fans' Nostalgia and Revisit Intention to Stadiums during the COVID-19 Pandemic. International Journal of Event and Festival Management, 13(4), 406-421. https://doi.org/10.1108/IJEFM-02-2022-0016

Tamir, I. (2022). There's No Sport without Spectators - Viewing Football Games without Spectators during the COVID-19 Pandemic. Frontiers in psychology, 13, 860747. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.860747

Tarighi, R., Karami Ghadikolaei, A., & Salehi Rostami, M. (2021). Presenting a Model of Behavioral Motivations and Reattendance Intention among Fans of Professional Football Clubs: A Case Study of Nassaji Mazandaran Football Club. Applied Research in Management and Humanities, 2(4), 36-50.

Valenti, M., Scelles, N., & Morrow, S. (2020). The Determinants of Stadium Attendance in Elite Women's Football: Evidence from the UEFA Women's Champions League. Sport Management Review, 23(3), 509-520. https://doi.org/10.1016/j.smr.2019.04.005

Valenti, M., Scelles, N., & Morrow, S. (2025). The Determinants of Stadium Attendance in Elite Women's Football: Evidence from the FA Women's Super League. European Sport Management Quarterly, 25(2), 322-338. https://doi.org/10.1080/16184742.2024.2343485

van Ours, J. C. (2021). Common International Trends in Football Stadium Attendance. PLoS One, 16(3), e0247761. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0247761

Weng, J. (2022). Tangibility of Sports Team Identification and Place Attachment through a Visit to the Stadium. Journal of China Tourism Research, 18(5), 946-977. https://doi.org/10.1080/19388160.2021.1963384

Zagała, K., & Strzelecki, A. (2019). eSports Evolution in Football Game Series. Physical Culture and Sport. Studies and Research, 83(1), 50-62. https://doi.org/10.2478/pcssr-2019-0020

Zid, A., Hamid, S. F. A., Aziz, M. N. A., & Basal, M. H. (2022). Motivation on Environment Factors among Football Spectators Attendance at Shah Alam Stadium. Environment-Behaviour Proceedings Journal, 7(SI7), 521-526. https://doi.org/10.21834/ebpj.v7iSI7.3826

Zid, A., Shaari, J. S., Asari, F. F. A. H., Wahab, S. A., & Abdul, R. (2021). The Factors Influencing Fans Attendance at Football Matches in Perak Stadium. Communication, Management and Humanities 2021 (ICCOMAH 2) E-Proceedings,