طراحی مدل بومی ارتقای سلامت سازمانی بر اساس فشارهای شغلی، سبک رهبری و تاب‌آوری کارکنان در شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران

محبوبه  جوانمرد آهندانی; رقیه شاهانی شلمانی

نویسندگان

محبوبه جوانمرد آهندانی گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی کرج، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0002-8596-9082
رقیه شاهانی شلمانی مرکز تحقیقات مطالعات و برنامه ریزی راهبردی علوم اجتماعی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران https://orcid.org/0000-0002-5114-1132

کلمات کلیدی:

سلامت سازمانی, فشار شغلی, سبک رهبری, تاب‌آوری

چکیده

هدف پژوهش حاضر، طراحی و آزمون یک مدل ساختاری بومی برای ارتقای سلامت سازمانی بر اساس فشارهای شغلی و سبک رهبری با در نظر گرفتن نقش میانجی تاب‌آوری کارکنان در شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل 391 نفر از کارکنان شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران بود که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، 240 نفر در تحلیل نهایی مشارکت داشتند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سلامت سازمانی هوی و فلدمن، پرسشنامه فشار روانی شغلی پارکر و دکوتیس، پرسشنامه رهبری تحول‌آفرین و مقیاس تاب‌آوری کانر–دیویدسون گردآوری شد. پایایی و روایی ابزارها تأیید گردید و داده‌ها با استفاده از SPSS و رویکرد حداقل مربعات جزئی در مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) در SmartPLS تحلیل شدند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد فشارهای شغلی اثر منفی و معناداری بر سلامت سازمانی داشتند (β=−0.240، t=4.174، p<0.01)، در حالی که سبک رهبری تحول‌آفرین اثر مثبت، قوی و معناداری بر سلامت سازمانی نشان داد (β=0.603، t=10.833، p<0.01). اثر غیرمستقیم فشارهای شغلی بر سلامت سازمانی از طریق تاب‌آوری نیز معنادار بود (β=0.035، t=2.195) و نقش میانجی جزئی تاب‌آوری را تأیید کرد. در مقابل، اثر غیرمستقیم سبک رهبری بر سلامت سازمانی از طریق تاب‌آوری معنادار نبود (β=0.021، t=1.399، p>0.05). مدل ساختاری 59.7 درصد از واریانس سلامت سازمانی را تبیین کرد (R²=0.597) و از توان پیش‌بینی مناسب (Q²=0.292) و برازش مطلوب (SRMR=0.079، NFI=0.910، GOF=0.403) برخوردار بود. یافته‌ها نشان می‌دهد ارتقای سلامت سازمانی در محیط‌های فنی و پرتنش نیروگاهی بیش از همه به استقرار رهبری تحول‌آفرین، کاهش فشارهای شغلی و تقویت ظرفیت تاب‌آوری کارکنان وابسته است. رهبری تحول‌آفرین به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین سلامت سازمانی عمدتاً اثر مستقیم دارد، در حالی که تاب‌آوری می‌تواند بخشی از پیامدهای منفی فشار شغلی را مهار کند. بنابراین، توسعه شایستگی‌های رهبری، مدیریت نظام‌مند تنیدگی‌های شغلی و برنامه‌های تقویت تاب‌آوری می‌تواند چارچوب عملی مناسبی برای ارتقای سلامت سازمانی در صنایع نیروگاهی فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmed, S. S., Khan, M. M., & ur Rahman, M. (2023). Unlocking employees’ resilience in turbulent times: The role of spiritual leadership and meaning. Continuity & Resilience Review, 5(2), 154-171. https://doi.org/10.1108/CRR-11-2022-0027

Benisi, P. (2024). Modeling organizational health based on commitment and organizational deviant behaviors with job stress as a mediator in anxious managers. Psychological Dynamics in Mood Disorders, 3(1).

Eduzor, N. (2024). Leadership styles and organizational performance: Examining the impact of transformational leadership on employee engagement and business success. International Journal of Development, Sustainability and Environmental Management, 4(1), 16-24.

Faghih, H., & Dehghani, Y. (2023). The role of financial managers' personality traits when facing job pressures 2nd International Conference and 3rd National Conference on New Findings in Management, Psychology and Accounting, Tehran.

Fathollahzadeh, R., & Kazemnejad, M. (2025). Examining the relationship of leadership behaviors and perceived organizational support with administrative integrity and job transformation 4th National Conference on Advances in Evolutionary and Educational Psychology, Shiraz.

Geng, R., Mansori, S., & Theng, L. G. (2022). Enhancing employee engagement, job satisfaction, and mitigating burnout: The imperative role of positive leadership. Current Psychology, 41(6), 3820-3834. https://doi.org/10.1007/s12144-020-00898-3

Gholami Fatideh, A., Mehrani, K., & Tahriri, A. (2022). Examining the effects of time pressure, work–family conflict, and role ambiguity on audit quality reduction behavior with the mediating effect of job stress: An analysis of the Iranian audit environment. Empirical Studies in Financial Accounting, 19(76).

Gökalp, P., & Soran, S. (2022). The impact of leadership styles on performance and mediating effect of organizational culture: A study in flight schools. Transportation Research Procedia, 65, 304-317. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2022.11.035

Hosseini, S. M., & Abbasi, R. (2026). Examining the relationship between workload and burnout among employees of the Kermanshah General Directorate of Social Security: The mediating role of perceived social support 2nd International Conference on Modern Education: Linking Psychology and Education on the Path to Educational Transformation, Malekan.

Hosseinpour, J., Zameni, F., & Enayati, T. (2023). A review of factors affecting organizational health from a human resource perspective. Razi Journal of Medical Sciences, 30(4), 179-188.

Kilag, O. K. T., Malbas, M. H., Nengasca, M. K. S., Longakit, L. J. H., Celin, L. C., Pasigui, R., & Valenzona, M. A. N. (2023). Transformational leadership and educational innovation. European Journal of Higher Education and Academic Advancement, 1(2), 103-109. https://doi.org/10.61796/ejheaa.v1i2.107

Kirchhoff, S., Dadaczynski, K., Pelikan, J. M., Zelinka-Roitner, I., Dietscher, C., Bittlingmayer, U. H., & Okan, O. (2022). Organizational health literacy in schools: Concept development for health-literate schools. International journal of environmental research and public health, 19(14), 8795. https://doi.org/10.3390/ijerph19148795

Lindert, L., Choi, K. E., Pfaff, H., & Zeike, S. (2023). Health literacy at work—individual and organizational health literacy, health supporting leadership and employee wellbeing. BMC Health Services Research, 23(1), 736. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09720-6

Liu, P., Zhao, Y., Wei, Y., & Zhang, Y. (2022). The impact of time pressure, emotional intelligence and emotion on job engagement: An empirical study in logistics enterprises International Conference on Computer Science, Engineering and Education Applications, Cham.

Lund, S., & Andersen, L. B. (2023). Effective leadership practices, human capital productivity, and performance in competitive and stressful environments. Public Management Review, 25(7), 1340-1362. https://doi.org/10.1080/14719037.2021.2016599

Masoumi, A. (2024). Exploring the effects of occupational psychological stress on dimensions of organizational health and analyzing processes that inhibit work motivation. Human Resource Management Research.

Mohammadi, M., Ahmadi, H., & Rezaei, S. (2022). Examining organizational health among employees of government organizations. Human Resource Management, 14(2), 45-68.

Mousavinejad, S. M., Nazemi, A., & Namazi, N. (2025). The effect of leadership style on burnout and turnover: The mediating role of job satisfaction. Financial Accounting and Auditing Research, 17(66).

Niknam, A. (2022). The effect of transformational leadership on innovation: The mediating roles of organizational culture and commitment. Management and Entrepreneurship Studies.

Pasban, Z. (2025). Examining the relationship between school principals' leadership styles and organizational health. Findings of Pioneers in Educational and Teaching Sciences.

Pirdadeh Beiranvand, F. (2022). Predicting organizational health based on job stress and psychological resilience among employees. Psychology and Educational Sciences Studies.

Sahan, U. M. H., Jaaffar, A. H. H., & Osabohien, R. (2025). Green human resource management, energy saving behavior and environmental performance: A systematic literature review. International Journal of Energy Sector Management, 19(1), 220-237. https://doi.org/10.1108/IJESM-09-2023-0004

Salmabadi, A., Hamel, O., Ahmadi, S., & Daneshfar, M. (2022). The role of psychological capital in organizational health: The mediating role of organizational virtue. Islamic Studies in Health, 6(3), 27-38.

Salmani, T. (2024). Examining the relationship of principals' spiritual leadership with organizational health and climate in elementary schools in District Three of Isfahan. Philosophy Approach in Schools and Organizations, 3(2), 1-14.

Sengendo, D., & Musinguzi, B. (2024). Influence of headteachers’ transformational leadership attributes on academic performance: A case of private secondary schools in Uganda. East African Journal of Education Studies, 7(2), 29-43. https://doi.org/10.37284/eajes.7.2.1856

Shabani Bahar, G., Farahani, A., Keshavarz, L., & Hosseini, H. (2023). Examining the relationship between organizational health and employee performance in the Ministry of Sport and Youth. Sport Management Studies, 15(80).

Thai, K. P., To, A. T., Tran, T. S., Tran, Q. T., & Dang, T. M. T. (2024). Drivers of employee resilience and its relationships with work engagement and job performance after the Covid-19 pandemic. Interdisciplinary Journal of Management Studies, 17(3), 717-730.

Vakilzadeh, K., & Haase, A. (2021). The building blocks of organizational resilience: A review of the empirical literature. Continuity & Resilience Review, 3(1), 1-21. https://doi.org/10.1108/CRR-04-2020-0016

Wang, J., Zhao, S., Tong, X., Wang, M., & Wang, Y. (2024). Work-family conflict among primary health workers during the COVID-19 pandemic: Its mediating role in the relationship between workload and job burnout. Journal of clinical nursing, 33(10), 3933-3942. https://doi.org/10.1111/jocn.17173

Wang, Z., Xu, S., & Sun, Y. (2021). Linking empowering leadership to employee work engagement: The role of job resources and motivational processes. Frontiers in psychology, 12, 722080. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.722080