توسعه فردی و تحول سازمانی 3092-6491 در دست انتشار 1406 02 01 Designing and Structurally Modeling the Factors Affecting Organizational Citizenship Behavior in the Tehran Tax Administration طراحی و مدل‌سازی ساختاری عوامل مؤثر بر رفتار شهروندی سازمانی در سازمان امور مالیاتی شهر تهران 1 25 FA امین آصفی گروه مدیریت ، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران ناصر برخوردار استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران طاهره حسومی گروه مدیریت ، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Journal Article 1405 01 29 <p>This study aimed to design and structurally model the factors affecting organizational citizenship behavior (OCB) in the Tehran Tax Administration. This developmental-applied study employed an exploratory sequential mixed-methods design. In the qualitative phase, thematic analysis was conducted based on Braun and Clarke’s six-stage framework. Experts, university faculty members, senior managers, and experienced taxation professionals were purposively recruited, with 15 participants interviewed in the first stage and 18 additional participants in the validation stage. In the quantitative phase, 130 managers and employees of the Tehran Tax Administration were selected through simple random sampling, while 20 managers and experts participated in Interpretive Structural Modeling (ISM). Data were collected using semi-structured interviews, a researcher-developed 96-item questionnaire, and an ISM questionnaire. Content validity was evaluated using the Content Validity Index, and reliability was assessed using Cronbach’s alpha. Quantitative data were analyzed through confirmatory factor analysis (CFA), structural equation modeling, and ISM using SPSS and LISREL. CFA showed that personality traits, demographic characteristics, work environment, adaptability, leadership style, and job characteristics had t-values greater than 1.96, confirming their significant effects on OCB. In contrast, performance, leader–subordinate relationships, ideology, training, and reward and punishment systems had t-values below 1.96 and were consequently excluded from the final model. The NNFI, GFI, AGFI, RMSEA, and IFI indices indicated an acceptable model fit. ISM further demonstrated reciprocal relationships among job characteristics, adaptability, and work environment, as well as between these factors and leadership style. Personality traits occupied the second hierarchical level, were influenced by demographic characteristics, and exerted effects on the first-level variables. OCB in the Tehran Tax Administration emerges from a systematic interaction among individual, occupational, environmental, and leadership-related determinants. Accordingly, simultaneous attention to employee personality traits, job design, adaptability, the work environment, and leadership practices may provide an effective framework for strengthening citizenship behaviors and improving organizational functioning.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی و مدل‌سازی ساختاری عوامل مؤثر بر رفتار شهروندی سازمانی در سازمان امور مالیاتی شهر تهران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، توسعه‌ای–کاربردی و از نظر رویکرد، آمیخته اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، از تحلیل مضمون براساس الگوی شش‌مرحله‌ای براون و کلارک استفاده شد و خبرگان، استادان دانشگاه، مدیران ارشد و کارشناسان باسابقه حوزه مالیاتی به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند؛ به‌طوری‌که در دو مرحله با 15 و 18 نفر مصاحبه شد. در بخش کمی، 130 نفر از مدیران و کارکنان سازمان امور مالیاتی شهر تهران به روش تصادفی ساده انتخاب شدند و 20 نفر از مدیران و خبرگان نیز در مدل‌سازی ساختاری تفسیری مشارکت داشتند. ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، پرسشنامه محقق‌ساخته 96 گویه‌ای و پرسشنامه اختصاصی مدل‌سازی ساختاری تفسیری بود. روایی محتوا با شاخص CVI و پایایی با آلفای کرونباخ بررسی شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، مدل‌سازی معادلات ساختاری و تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) در نرم‌افزارهای SPSS و LISREL تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد ویژگی‌های شخصیتی، ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، محیط کار، انطباق‌پذیری، سبک رهبری و ویژگی‌های شغلی دارای آماره t بزرگ‌تر از 1.96 بوده و اثر آنها بر رفتار شهروندی سازمانی تأیید شد؛ در مقابل، عملکرد، روابط رهبر و زیردستان، ایدئولوژی، آموزش و نظام تنبیه و پاداش به دلیل آماره t کمتر از 1.96 از مدل حذف شدند. شاخص‌های NNFI، GFI، AGFI، RMSEA و IFI نیز برازش مناسب مدل را تأیید کردند. در مدل ISM، ویژگی‌های شغلی، انطباق‌پذیری و محیط کار دارای روابط دوسویه با یکدیگر و سبک رهبری بودند. ویژگی‌های شخصیتی در سطح دوم قرار گرفتند و ضمن تأثیرپذیری از ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، بر متغیرهای سطح اول اثر گذاشتند. رفتار شهروندی سازمانی در سازمان امور مالیاتی حاصل تعامل نظام‌مند عوامل فردی، شغلی، محیطی و رهبری است؛ بنابراین، توجه هم‌زمان به ویژگی‌های شخصیتی کارکنان، طراحی شغل، انطباق‌پذیری، محیط کار و سبک رهبری می‌تواند چارچوب مؤثری برای تقویت رفتارهای شهروندی سازمانی فراهم سازد.</p> https://journalpdot.com/index.php/jpdot/article/download/381/465