توسعه فردی و تحول سازمانی 3092-6491 4 پیاپی 13 1405 07 01 Designing a Model of Knowledge Management Barriers in the Oil-Rich Regions of Southern Iran طراحی‌ الگوی‌ موانع مدیریت‌ دانش‌ در مناطق‌ نفت‌خیز جنوب 1 17 FA ثنا صفری دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران فاطمه اسدی دکتری تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404/07/19 <p>This study aims to design and validate a comprehensive model of knowledge management barriers in the oil-rich regions of southern Iran in order to enhance the effectiveness of organizational knowledge management systems. This research employed a mixed-methods design. In the qualitative phase, document analysis and expert interviews were conducted using open, axial, and selective coding, leading to the identification of nine key components classified into five dimensions: knowledge acquisition, creation, storage, sharing, and application barriers. In the quantitative phase, data were collected from 367 experts working in the oil-rich regions. Convergent and discriminant validity and reliability were confirmed. Confirmatory factor analysis and structural equation modeling were performed using SmartPLS software, and the Analytic Hierarchy Process (AHP) was applied to prioritize the barrier dimensions. The results of structural modeling indicated that all five dimensions of knowledge management barriers had significant effects on the non-implementation of knowledge management (p&lt;0.001). Knowledge application barriers exerted the strongest influence (β=0.542), followed by knowledge sharing (β=0.510) and knowledge storage (β=0.472). The global goodness-of-fit index demonstrated strong model fit (GOF=0.409). AHP results revealed that knowledge acquisition barriers ranked highest (weight=0.300), followed by knowledge creation barriers (weight=0.249). The strongest correlation was observed between knowledge creation and application barriers (r=0.749), while the weakest occurred between knowledge sharing and application barriers (r=0.431). The findings demonstrate that ineffective implementation of knowledge management in the oil-rich regions is driven by an interconnected system of structural, human, cultural, technological, and managerial barriers, and addressing these challenges requires a comprehensive and region-specific systemic strategy.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی الگوی جامع موانع مدیریت دانش در مناطق نفت‌خیز جنوب ایران به‌منظور ارتقای اثربخشی نظام مدیریت دانش سازمانی است. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد؛ در مرحله کیفی، با بررسی اسناد علمی و مصاحبه با خبرگان، کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و ۹ مؤلفه اصلی در قالب پنج بعد موانع کسب، خلق، ذخیره، اشتراک و کاربرد دانش استخراج گردید. در مرحله کمی، داده‌ها از ۳۶۷ نفر از کارشناسان مناطق نفت‌خیز جنوب جمع‌آوری شد. روایی همگرا و واگرا و پایایی ابزار با آلفای کرونباخ تأیید شد. سپس تحلیل عاملی تأییدی و مدلسازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت و برای اولویت‌بندی ابعاد موانع از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شد. نتایج مدلسازی نشان داد که هر پنج بعد موانع مدیریت دانش اثر معناداری بر عدم استقرار مدیریت دانش دارند (p&lt;0.001). بیشترین اثر مربوط به موانع کاربرد دانش (β=0.542) و سپس موانع اشتراک (β=0.510) و ذخیره دانش (β=0.472) است. شاخص برازش کلی مدل (GOF=0.409) بیانگر برازش قوی مدل می‌باشد. تحلیل AHP نیز نشان داد موانع کسب دانش با وزن نهایی 0.300 بالاترین اولویت را دارند و پس از آن موانع خلق دانش با وزن 0.249 قرار می‌گیرد. همبستگی قوی بین موانع خلق و کاربرد دانش (r=0.749) و کمترین همبستگی بین موانع اشتراک و کاربرد دانش (r=0.431) مشاهده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که عدم استقرار مدیریت دانش در مناطق نفت‌خیز جنوب حاصل شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از موانع ساختاری، انسانی، فرهنگی، فناورانه و مدیریتی است و رفع این موانع نیازمند رویکردی سیستمی، یکپارچه و متناسب با شرایط خاص این مناطق می‌باشد.</p> https://journalpdot.com/index.php/jpdot/article/download/290/198