توسعه فردی و تحول سازمانی 3092-6491 3 پیاپی 10 1404 10 01 Designing a Paradigmatic Model of Paradoxical Leadership: A Grounded Theory Approach in the Iranian Organizational Context طراحی مدل پارادایمی رهبری متناقض‌نما: رویکردی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد در بافت سازمانی ایران 1 18 10.61838/kman.jpdot.227 FA انورشاه امانی دانشجوی دکتری، مدیریت دولتی - رفتار سازمانی، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. یعقوب مهارتی دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. قاسم اسلامی دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. غلامرضا ملک‌زاده استاد گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 1404/04/04 <p>This study aimed to design a comprehensive and context-specific model for understanding, developing, and implementing paradoxical leadership in Iranian organizations to effectively address increasing complexity and contradictory demands. A qualitative exploratory design using Strauss and Corbin’s grounded theory approach was adopted. Data were collected through semi-structured interviews with 12 leadership experts, including senior managers, university professors, and researchers. Open, axial, and selective coding techniques were applied to analyze the data until theoretical saturation was achieved. Triangulation and expert validation ensured the rigor and credibility of the findings. The resulting paradigmatic model consists of six core components: causal conditions (individual drivers, organizational contexts, and environmental triggers); core phenomenon (dualistic ontology of leadership and integrative competencies of paradoxical leaders); strategies (evolutionary stages including dialectical awareness and acceptance, convergent-divergent strategic architecture, and feedback-driven implementation); intervening conditions (systemic facilitators and barriers); contextual conditions (obstacles to implementation); and consequences (organizational capability enhancement, individual and collective empowerment, and potential adverse heterogeneity). Paradoxical leadership is a dynamic, multifaceted construct shaped by the interplay of personal attributes, organizational factors, and environmental forces. The proposed model offers a robust theoretical and practical framework for Iranian leaders to harness organizational contradictions, foster innovation and adaptability, and avoid the negative impacts of poorly managed paradoxical leadership.</p> <p>این پژوهش با هدف طراحی مدلی جامع و بومی برای درک، توسعه و پیاده‌سازی رهبری متناقض‌نما در سازمان‌های ایرانی انجام شد تا پاسخی به پیچیدگی‌ها، تضادها و تغییرات محیطی فزاینده ارائه دهد. پژوهش حاضر کیفی-اکتشافی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان حوزه رهبری (مدیران ارشد، اساتید دانشگاه و پژوهشگران) گردآوری شد. کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر روی داده‌ها انجام گرفت تا مدل مفهومی نهایی استخراج شود. روایی با روش سه‌سوسازی و پایایی با تأیید یافته‌ها توسط متخصصان تضمین شد. مدل طراحی‌شده شامل شش مؤلفه اصلی است: شرایط علّی (پیشران‌های درون‌فردی، بسترهای درون‌سازمانی و محرک‌های محیطی)، پدیده محوری (هستی‌شناسی دوگانه‌نگر و شایستگی‌های تلفیقی رهبران)، راهبردها (مراحل تکاملی شامل آگاهی و پذیرش دیالکتیکی، معماری راهبردهای همگرا-واگرا و پیاده‌سازی بازخوردمحور)، شرایط مداخله‌گر (تسهیل‌گرها و بازدارنده‌های سیستمی)، شرایط زمینه‌ای (موانع استقرار)، و پیامدها (ارتقای قابلیت‌های سازمانی، توانمندسازی فردی و جمعی و آسیب‌های احتمالی). رهبری متناقض‌نما پدیده‌ای پویا و چندبعدی است که از تعامل همزمان عوامل فردی، سازمانی و محیطی شکل می‌گیرد. مدل ارائه‌شده می‌تواند به مدیران و رهبران ایرانی در مدیریت مؤثر تضادهای سازمانی، افزایش نوآوری و انعطاف‌پذیری و کاهش پیامدهای منفی ناشی از اجرای نادرست این سبک رهبری کمک کند.</p> https://journalpdot.com/index.php/jpdot/article/download/227/188