توسعه فردی و تحول سازمانی 3092-6491 3 پیاپی 10 1404 10 01 Developing an Optimal Model for Environmental Education Based on a Comparative Study of Educational Systems in Developed Countries تدوین الگوی مطلوب آموزش حفاظت از محیط زیست مبتنی بر مطالعه تطبیقی نظام های آموزشی کشورهای توسعه یافته 1 14 10.61838/kman.jpdot.178 FA مریم اشرفی دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران عیسی برقی استاد، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران صادق ملکی آوارسین دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز،ایران بهبود یاری قلی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Journal Article 1404/01/22 <p>The aim of this study was to develop an optimal model for environmental education in Iran’s educational system based on a comparative analysis of the educational systems of four developed countries: Finland, Canada, the United States, and Iran. This was a descriptive-applied study using a comparative approach. Data were collected through the analysis of official curriculum documents, educational guides, policy reports, and the official websites of the selected countries' ministries of education. Purposeful sampling was applied based on criteria such as educational success, access to English-language resources, and geographical diversity. Data were analyzed using Brady’s four-step comparative model (description, interpretation, juxtaposition, and comparison). Results indicated that an effective environmental education model should consist of four key components: objectives, content, teaching methods, and assessment strategies. Sub-components such as fostering environmental responsibility, understanding human and technological impacts, practical training, the integration of digital tools, and qualitative assessment were found to be central to successful systems. The Iranian system demonstrated considerable gaps in curriculum integration, contextual relevance, and methodological diversity compared to its developed counterparts. Improving environmental education in Iran requires a comprehensive curriculum framework, technological integration, teacher training, and multi-dimensional assessment practices. The experiences of developed countries highlight that impactful environmental education must be cohesive, participatory, and grounded in real-world contexts.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی مطلوب آموزش محیط‌زیست در نظام آموزشی ایران مبتنی بر مطالعه تطبیقی نظام‌های آموزشی چهار کشور توسعه‌یافته شامل فنلاند، کانادا، آمریکا و ایران است. پژوهش از نوع توصیفی-کاربردی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد و برنامه‌های درسی ملی، راهنماهای آموزشی، گزارش‌های پژوهشی، و وب‌سایت‌های وزارت آموزش کشورهای منتخب گردآوری شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و بر اساس معیارهایی چون موفقیت آموزشی، دسترسی به منابع انگلیسی‌زبان و تنوع جغرافیایی انجام شد. داده‌ها با استفاده از الگوی چهار مرحله‌ای بردی (توصیف، تفسیر، همجواری، مقایسه) تحلیل گردید. نتایج نشان داد که الگوی مطلوب آموزش محیط‌زیست باید بر چهار مؤلفه اصلی شامل اهداف، محتوا، روش‌های تدریس و ارزشیابی استوار باشد. زیرمؤلفه‌هایی نظیر تقویت حس مسئولیت‌پذیری، شناخت تأثیر انسان و فناوری بر محیط، آموزش عملکردی، استفاده از فناوری‌های نوین و ارزشیابی‌های کیفی از ویژگی‌های بارز نظام‌های موفق بودند. یافته‌ها نشان داد نظام آموزشی ایران از نظر انسجام مفهومی، محتوای زمینه‌محور و تنوع در روش‌های تدریس و ارزشیابی نسبت به کشورهای توسعه‌یافته با شکاف‌هایی اساسی مواجه است. توسعه آموزش محیط‌زیست در ایران نیازمند طراحی یک برنامه درسی منسجم، تلفیق فناوری، بازآموزی معلمان و بهره‌گیری از روش‌های ارزشیابی چندبعدی است. تجارب کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد که آموزش محیط‌زیست زمانی مؤثر خواهد بود که به‌صورت یکپارچه، مشارکتی، و مبتنی بر موقعیت‌های واقعی طراحی و اجرا گردد.</p> https://journalpdot.com/index.php/jpdot/article/download/178/191